Động từ dễ nhầm lẫn

Tiếng Anh có nhiều cặp động từ có nghĩa gần nhau hoặc hình thức giống nhau khiến người học dễ dùng nhầm, chẳng hạn lie/lay, say/tell hay make/do. Bài này giúp bạn phân biệt chúng dựa trên hai câu hỏi chính: động từ có cần tân ngữ không, và nó đi với cấu trúc/cụm từ nào. Đây là "bẫy" quen thuộc trong TOEIC Part 5 và cũng là lỗi hay gặp trong bài viết IELTS.

1. Lie / lay, rise / raise

Cấu trúc

Cách dùng

• lie / rise: chủ ngữ tự nằm, tự tăng — không có tân ngữ theo sau.
• lay / raise: ai đó tác động lên một vật — phải có tân ngữ (lay the baby, raise prices).
• Chú ý: lay vừa là nguyên mẫu của "đặt" vừa là quá khứ của lie (nằm).
• raise còn dùng trong: raise children (nuôi con), raise money (quyên góp tiền), raise a question (nêu câu hỏi).

Ví dụ

• I usually lie on the sofa after work. — Tôi thường nằm trên ghế sofa sau giờ làm.
• She laid the documents on my desk. — Cô ấy đặt tài liệu lên bàn tôi.
• Yesterday he lay in bed until noon. — Hôm qua anh ấy nằm trên giường đến tận trưa.
• Fuel prices rose sharply last month, so the company raised its fares. — Giá nhiên liệu tăng mạnh tháng trước nên công ty đã tăng giá vé.

2. Say, tell, speak, talk

Cấu trúc

Cách dùng

• say: say hello/goodbye, say sorry, say a word.
• tell: tell the truth, tell a lie, tell a story, tell a joke, tell the time, tell the difference.
• speak: speak English, speak at a conference, speak up.
• talk: talk about a problem, talk sb into/out of sth (thuyết phục ai làm/không làm gì).

Ví dụ

• He said that he was tired. — Anh ấy nói rằng anh ấy mệt.
• He told me that he was tired. — Anh ấy nói với tôi rằng anh ấy mệt.
• Can you speak Japanese? — Bạn có nói được tiếng Nhật không?
• We need to talk about your schedule. — Chúng ta cần nói chuyện về lịch làm việc của bạn.

3. Make và do

Cấu trúc

Cách dùng

• make: tạo ra thứ gì đó mới, kết quả cụ thể; cũng dùng trong cấu trúc make sb do sth (bắt ai làm gì) và make sb + adj (làm ai cảm thấy...).
• do: thực hiện nhiệm vụ, công việc, hoạt động; dùng với từ chung chung như something, anything, nothing, what.
• Nhiều cụm là collocation cố định — cần học thuộc, không phải lúc nào cũng suy luận được.

Ví dụ

• I made a few mistakes in the test. — Tôi mắc vài lỗi trong bài kiểm tra.
• Could you do me a favour? — Bạn giúp tôi một việc được không?
• She does yoga every morning. — Cô ấy tập yoga mỗi sáng.
• The news made her very happy. — Tin đó làm cô ấy rất vui.

4. Các cặp động từ dễ nhầm khác

Cấu trúc

Cách dùng

• remember + to V: nhớ phải làm (việc chưa làm); remember + V-ing: nhớ đã làm (việc đã xảy ra).
• bring/take phụ thuộc vào vị trí người nói; trong tiếng Anh Mỹ, ranh giới đôi khi linh hoạt hơn, nhưng quy tắc trên an toàn khi đi thi.

Ví dụ

• Can I borrow your charger? — Mình mượn cục sạc của bạn được không?
• Two men robbed the bank and stole about $50,000. — Hai người đàn ông cướp ngân hàng và lấy đi khoảng 50.000 đô la.
• Take an umbrella when you go out, and bring it back tonight. — Mang ô theo khi bạn ra ngoài và mang nó về tối nay nhé.
• Please remind me to send the report. — Làm ơn nhắc tôi gửi báo cáo.

Lỗi thường gặp

• ❌ The price of rice has raised. → ✅ The price of rice has risen. — giá tự tăng, không có tân ngữ → dùng rise.
• ❌ She said me the truth. → ✅ She told me the truth. — say không đi trực tiếp với tân ngữ người; tell the truth là cụm cố định.
• ❌ I did a big mistake. → ✅ I made a big mistake. — collocation đúng là make a mistake.
• ❌ Can you borrow me some money? → ✅ Can you lend me some money? — "cho mượn" là lend.
• ❌ Someone stole my neighbour last night. → ✅ Someone robbed my neighbour last night. — rob + người, steal + đồ vật.

Tóm tắt nhanh