Câu 把

Câu 把 (bǎ, bả) là mẫu câu "đặc sản" của tiếng Trung: thay vì nói "tôi đóng cửa", người Trung Quốc nói "tôi đem cửa đóng lại" — 我把门关上了. Người Việt có lợi thế vì tiếng Việt cũng có "đem / lấy / cầm… + động từ" (đem sách đặt lên bàn), nhưng trong tiếng Việt đó chỉ là cách nói thêm, còn trong tiếng Trung 把 là bắt buộc trong nhiều trường hợp, và đi kèm ba điều kiện cứng: tân ngữ xác định, động từ phải có "cái gì đó" theo sau, và phủ định / động từ tình thái đứng trước 把.

1. Cấu trúc 把 + tân ngữ + V + bổ ngữ

Cấu trúc

Cách dùng

• 把 đưa tân ngữ lên trước động từ để nhấn mạnh: tân ngữ đó bị xử lý thế nào, đi đâu, thành gì.
• Động từ không được đứng trơ một mình ở cuối câu: ✗ 我把门关。 Phải có 了, bổ ngữ, 在/到/给/成 + cái gì, hoặc 一下.
• Khi kết quả là "đặt ở đâu / đưa cho ai / biến thành gì" (在, 到, 给, 成), tiếng Trung gần như chỉ có cách nói với 把: ✗ 放书在桌子上 → ✓ 把书放在桌子上.

Ví dụ

• 请把门关上。(Qǐng bǎ mén guānshàng.) — Hãy đóng cửa lại.
• 我把作业做完了。(Wǒ bǎ zuòyè zuò wán le.) — Tôi làm xong bài tập rồi.
• 他把钥匙放在桌子上了。(Tā bǎ yàoshi fàng zài zhuōzi shàng le.) — Anh ấy để chìa khóa trên bàn rồi.
• 她把照片发给我了。(Tā bǎ zhàopiàn fā gěi wǒ le.) — Cô ấy gửi ảnh cho tôi rồi.
• 你能把这个词翻译成中文吗？(Nǐ néng bǎ zhège cí fānyì chéng Zhōngwén ma?) — Bạn dịch từ này sang tiếng Trung được không?
• 麻烦你把房间打扫一下。(Máfan nǐ bǎ fángjiān dǎsǎo yíxià.) — Phiền bạn dọn phòng một chút.

2. Khi dùng và không dùng 把

Cấu trúc

Cách dùng

• Hỏi hai câu: (1) tân ngữ có xác định không? (2) động từ có tác động và tạo ra kết quả không? Cả hai "có" → dùng 把 được. Nếu kết quả là 在 / 到 / 给 / 成 → phải dùng 把.
• 一 + lượng từ sau 把 là lỗi rất hay gặp của người Việt vì tiếng Việt nói "ăn một quả táo" thoải mái.

Ví dụ

• 我把那本书看完了。(Wǒ bǎ nà běn shū kàn wán le.) — Tôi đọc xong quyển sách đó rồi. (✗ 把一本书)
• 他把我的手机弄坏了。(Tā bǎ wǒ de shǒujī nòng huài le.) — Anh ấy làm hỏng điện thoại của tôi rồi.
• 请把行李放到车上。(Qǐng bǎ xíngli fàng dào chē shàng.) — Hãy để hành lý lên xe. (không có cách nói khác)
• 我看见他了。(Wǒ kànjiàn tā le.) — Tôi nhìn thấy anh ấy rồi. (✗ 我把他看见了)
• 我喜欢这个城市。(Wǒ xǐhuan zhège chéngshì.) — Tôi thích thành phố này. (✗ 把这个城市喜欢)
• 这本书太难了，我看不懂。(Zhè běn shū tài nán le, wǒ kàn bu dǒng.) — Sách này khó quá, tôi đọc không hiểu. (✗ 把这本书看不懂)

3. Phủ định và động từ tình thái với 把

Cấu trúc

Cách dùng

• Mọi thứ "bổ nghĩa cho cả hành động" (phủ định, tình thái, thời gian, 已经, 都) đều đứng trước 把, không chen vào giữa 把 và tân ngữ, không đứng sau động từ.
• Với việc đã qua, dùng 没把…; 不把 chỉ dùng cho thói quen, lời từ chối hoặc điều kiện (如果你不把作业做完…).
• 把 + tân ngữ + động từ + bổ ngữ vẫn giữ nguyên sau động từ tình thái.

Ví dụ

• 我没把钱包带来，你先付吧。(Wǒ méi bǎ qiánbāo dài lái, nǐ xiān fù ba.) — Tôi không mang ví, bạn trả trước đi.
• 别把垃圾扔在这儿。(Bié bǎ lājī rēng zài zhèr.) — Đừng vứt rác ở đây.
• 你应该把护照带上。(Nǐ yīnggāi bǎ hùzhào dài shàng.) — Bạn nên mang hộ chiếu theo.
• 我想把这件衣服退了。(Wǒ xiǎng bǎ zhè jiàn yīfu tuì le.) — Tôi muốn trả lại chiếc áo này.
• 他昨天没把报告交给老板。(Tā zuótiān méi bǎ bàogào jiāo gěi lǎobǎn.) — Hôm qua anh ấy chưa nộp báo cáo cho sếp.
• 你能不能把空调打开？(Nǐ néng bu néng bǎ kōngtiáo dǎkāi?) — Bạn bật điều hòa được không?
• 我明天把钱还给你。(Wǒ míngtiān bǎ qián huán gěi nǐ.) — Mai tôi trả tiền lại cho bạn.

Lỗi thường gặp

• ✗ 我把门关。→ ✓ 我把门关上了。— động từ trong câu 把 phải có bổ ngữ hoặc 了 theo sau.
• ✗ 他放钥匙在桌子上了。→ ✓ 他把钥匙放在桌子上了。— kết quả vị trí 在 / 到 bắt buộc dùng 把.
• ✗ 我把一个苹果吃了。→ ✓ 我把那个苹果吃了。— tân ngữ sau 把 phải xác định.
• ✗ 我把他看见了。→ ✓ 我看见他了。— động từ nhận thức (看见, 知道, 喜欢) không dùng 把.
• ✗ 我把不作业做完。→ ✓ 我没把作业做完。— phủ định đứng trước 把; việc đã qua dùng 没.
• ✗ 把我想钱还给你。→ ✓ 我想把钱还给你。— động từ tình thái đứng trước 把.
• ✗ 你把窗户打开可以吗？→ ✓ 你可以把窗户打开吗？— 可以 đứng trước 把, không đặt cuối câu.

Tóm tắt nhanh

• S + 把 + O + V + (了 / bổ ngữ / 在·到·给·成 + … / 一下): động từ không đứng cuối câu một mình.
• Dùng 把 khi tân ngữ xác định (这 / 那 / 我的 / đã biết) và động từ tác động tạo kết quả; bắt buộc với 在 / 到 / 给 / 成.
• Không dùng 把 với 一 + lượng từ, với 是 / 有 / 在 / 喜欢 / 知道 / 看见, với bổ ngữ khả năng 得 / 不.
• 没 / 不 / 别 / 想 / 要 / 能 / 可以 / 应该 / thời gian / 已经 đều đứng trước 把.
• Việc đã qua: 没把…; thói quen hay điều kiện: 不把….