Số, lượng từ, tiền

Đếm, hỏi số lượng và hỏi giá là những việc bạn làm mỗi ngày ở chợ, quán ăn, cửa hàng hay khi khai thông tin. Tiếng Trung đếm rất giống tiếng Việt (mười một = 十一, hai mươi = 二十), nhưng có ba điểm người Việt hay sai: 二 và 两 không thay nhau được, mỗi danh từ cần một lượng từ riêng (không nói 三书), và 几 chỉ hỏi số nhỏ còn 多少 hỏi số bất kỳ. Unit này gom bốn điểm đó cùng cách nói tiền 块 / 毛 / 分 để bạn mua được đồ và trả đúng giá.

1. Số đếm, 二 và 两

Cấu trúc

Cách dùng

• Ghép số như tiếng Việt: 十 + đơn vị (十三 = 13), hàng chục + 十 (四十 = 40). Từ 100 trở lên phải có 一: 一百 (100), 一千 (1000), và 一万 (10 000) — tiếng Trung đếm theo vạn, không theo nghìn.
• Số 0 ở giữa đọc 零: 一百零五 (105), 二百零八 (208). Số "mười mấy" không có 一: 十二, không nói 一十二.
• 二 (èr) dùng khi đếm, đọc số, số thứ tự: 一、二、三, 二十, 第二, số điện thoại, số phòng.
• 两 (liǎng) dùng trước lượng từ: 两个人, 两本书, 两块钱, 两点 (2 giờ). Trước 百 / 千 / 万 cả hai đều được, nhưng 两百, 两千 phổ biến hơn trong khẩu ngữ.

Ví dụ

• 我有两个弟弟。(Wǒ yǒu liǎng ge dìdi.) — Tôi có hai em trai.
• 我家住在二楼。(Wǒ jiā zhù zài èr lóu.) — Nhà tôi ở tầng hai.
• 这本书十二块。(Zhè běn shū shí'èr kuài.) — Cuốn sách này mười hai tệ.
• 我们公司有一百零三个人。(Wǒmen gōngsī yǒu yìbǎi líng sān ge rén.) — Công ty tôi có 103 người.
• 河内有八百万 (bā bǎi wàn, bát bách vạn) 人。— Hà Nội có tám triệu người.

2. Lượng từ 个 本 口 杯 件 张

Cấu trúc

Cách dùng

• Công thức bắt buộc: số + lượng từ + danh từ. Tiếng Việt có thể nói "ba sách", tiếng Trung thì không: 三本书.
• 这 / 那 / 哪 đi với lượng từ: 这个人, 那本书, 哪杯咖啡 (cái người này, cuốn sách kia, ly cà phê nào).
• Không biết lượng từ thì tạm dùng 个, nhưng 书 → 本, 衣服 → 件, 票 → 张 là bắt buộc ở HSK.
• Một số danh từ có thể bỏ số 一 trong khẩu ngữ: 我要杯茶 = 我要一杯茶.

Ví dụ

• 我家有五口人。(Wǒ jiā yǒu wǔ kǒu rén.) — Nhà tôi có năm người.
• 请给我一杯热水。(Qǐng gěi wǒ yì bēi rè shuǐ.) — Cho tôi một cốc nước nóng.
• 他买了三件衣服。(Tā mǎi le sān jiàn yīfu.) — Anh ấy mua ba cái áo.
• 这张照片是谁的？(Zhè zhāng zhàopiàn shì shéi de?) — Tấm ảnh này của ai?
• 我要两张去上海的票。(Wǒ yào liǎng zhāng qù Shànghǎi de piào.) — Tôi muốn hai vé đi Thượng Hải.

3. 几 và 多少

Cấu trúc

Cách dùng

• 几 (jǐ, kỷ) là "mấy": hỏi tuổi trẻ con (你几岁?), số người trong nhà (几口人?), giờ (几点?), ngày (几号?). Luôn kèm lượng từ.
• 多少 (duōshao) là "bao nhiêu": số lớn hoặc không đoán được (多少人, 多少钱, 多少号 — số điện thoại). Có thể bỏ lượng từ: 多少钱 chứ không cần 多少块钱.
• Trả lời giữ nguyên trật tự câu hỏi, thay từ hỏi bằng số: 几口人？ → 四口人。

Ví dụ

• 你家有几口人？(Nǐ jiā yǒu jǐ kǒu rén?) — Nhà bạn có mấy người?
• 你们班有多少学生？(Nǐmen bān yǒu duōshao xuésheng?) — Lớp các bạn có bao nhiêu học sinh?
• 你的电话号码是多少？(Nǐ de diànhuà hàomǎ shì duōshao?) — Số điện thoại của bạn là bao nhiêu?
• 你要几杯咖啡？(Nǐ yào jǐ bēi kāfēi?) — Bạn muốn mấy ly cà phê?
• 这个多少钱？(Zhège duōshao qián?) — Cái này bao nhiêu tiền?

4. Tiền và hỏi giá (块/元, 毛, 分)

Cấu trúc

Cách dùng

• Hỏi giá: 多少钱？ hoặc …怎么卖？ (bán thế nào). Trả lời: số + 块 (+ 钱): 十五块钱.
• Đọc giá có phần lẻ: 12,50 = 十二块五 (bỏ 毛 ở cuối); 3,80 = 三块八; 0,50 = 五毛.
• Số 2 ở đầu giá dùng 两: 两块, 两毛, nhưng 12 tệ là 十二块 (vì 二 nằm trong số mười hai).
• Từ hay dùng: 贵 (guì, quý) đắt, 便宜 (piányi) rẻ, 买 (mǎi, mãi) mua, 卖 (mài, mại) bán, 一共 (yígòng) tổng cộng, 找 (zhǎo) trả lại tiền thừa.

Ví dụ

• 这件衣服多少钱？(Zhè jiàn yīfu duōshao qián?) — Cái áo này bao nhiêu tiền?
• 一杯咖啡二十五块。(Yì bēi kāfēi èrshíwǔ kuài.) — Một ly cà phê hai mươi lăm tệ.
• 苹果怎么卖？三块五一斤。(Píngguǒ zěnme mài? Sān kuài wǔ yì jīn.) — Táo bán thế nào? Ba tệ rưỡi một cân.
• 一共八十八块，找您十二块。(Yígòng bāshíbā kuài, zhǎo nín shí'èr kuài.) — Tổng cộng 88 tệ, trả lại ông 12 tệ.
• 太贵了，便宜一点儿吧。(Tài guì le, piányi yìdiǎnr ba.) — Đắt quá, rẻ một chút đi.

Lỗi thường gặp

• ✗ 我有二个哥哥。 → ✓ 我有两个哥哥。 — trước lượng từ dùng 两, không dùng 二.
• ✗ 我买了三书。 → ✓ 我买了三本书。 — không được bỏ lượng từ giữa số và danh từ.
• ✗ 我家有四个人。(khi kể thành viên gia đình) → ✓ 我家有四口人。 — người trong gia đình đếm bằng 口.
• ✗ 你们公司有几人？ → ✓ 你们公司有多少人？ — số lớn, không đoán được thì hỏi 多少; nếu dùng 几 cũng phải có lượng từ (几个人).
• ✗ 这本书几钱？ → ✓ 这本书多少钱？ — hỏi giá luôn dùng 多少钱.
• ✗ 一个咖啡 → ✓ 一杯咖啡 — đồ uống đếm bằng cốc/ly.
• ✗ 两十块 → ✓ 二十块 — số đếm 20 là 二十; 两 chỉ đứng ngay trước lượng từ.

Tóm tắt nhanh

• Đếm như tiếng Việt: 十一, 二十五, 一百零五; đơn vị lớn là 万 (10 000), không phải nghìn.
• 二: đếm, số thứ tự, số điện thoại. 两: ngay trước lượng từ (两个, 两块, 两点).
• Công thức bắt buộc: số + lượng từ + danh từ: 个 chung, 本 sách, 口 người nhà, 杯 ly, 件 áo/việc, 张 vật phẳng.
• 几 + lượng từ: hỏi số nhỏ. 多少: hỏi số bất kỳ, hỏi giá (多少钱), số điện thoại.
• Tiền: 块 (元) – 毛 (角) – 分; 十二块五 = 12,5 tệ; hỏi giá bằng 多少钱 / 怎么卖; mặc cả bằng 便宜一点儿.