Nơi chốn

Hỏi đường, chỉ chỗ, nói nhà mình cách công ty bao xa, đi từ đâu đến đâu — unit này cho bạn đủ công cụ để "định vị" trong tiếng Trung. Bốn điểm ngữ pháp xoay quanh một quy tắc chung mà người Việt hay quên: cụm chỉ nơi chốn đứng trước động từ (我在公司工作, không phải 我工作在公司). Ngoài ra bạn sẽ học phương vị từ (里 / 上 / 下 / 旁边 …) đứng sau danh từ, 离 (cách) để nói khoảng cách, và cặp 从…到… (từ… đến…) dùng cho cả nơi chốn lẫn thời gian.

1. 在 + nơi chốn

Cấu trúc

Cách dùng

• 在 (zài, tại) vừa là động từ "ở" (他在家), vừa là giới từ "tại" đứng trước động từ chính (我在家吃饭). Cả hai trường hợp 在 + nơi chốn đều đứng trước động từ, không để cuối câu như tiếng Việt.
• Phủ định dùng 不在 (hiện tại / thói quen); 没在 chỉ dùng cho quá khứ trong khẩu ngữ.
• Hỏi nơi: 在哪儿 / 在哪里 — không thêm 吗.
• Phân biệt 在 và 有: vật + 在 + nơi (cái đã biết ở đâu: 我的手机在桌子上) và nơi + 有 + vật (ở đâu có cái gì: 桌子上有一个手机).
• Trật tự khi có cả thời gian: chủ ngữ + thời gian + 在 + nơi chốn + động từ: 我每天早上在家吃早饭。

Ví dụ

• 我爸爸在医院工作。— Bố tôi làm việc ở bệnh viện.
• 你的手机在桌子上。— Điện thoại của bạn ở trên bàn.
• 她今天不在公司，在家工作。— Hôm nay cô ấy không ở công ty, làm việc ở nhà.
• 我们在哪儿见面？在咖啡馆门口。— Chúng ta gặp ở đâu? Ở cửa quán cà phê.
• 教室里有二十个学生。— Trong lớp có hai mươi học sinh.

2. Phương vị từ 里 / 上 / 下 / 旁边 / 前面 / 后面

Cấu trúc

Mẫu: danh từ + (的) + phương vị từ, cả cụm dùng như một nơi chốn: 在桌子上, 在银行旁边, 书包里有书.

Cách dùng

• Phương vị từ đứng sau danh từ (桌子上 "bàn-trên"), ngược với tiếng Việt "trên bàn". 里 và 上 dạng đơn gắn liền danh từ, không cần 的; dạng hai âm tiết (旁边, 前面, 里面…) có thể thêm 的: 银行的旁边.
• Danh từ thông thường (桌子, 书包, 房间) phải thêm 里 / 上 mới thành nơi chốn: 在房间里, 在桌子上. Tên địa danh, nước, thành phố, và các từ vốn là nơi chốn (学校, 公司, 家, 这儿) thì không thêm 里: 在中国, 在河内, 在家.
• 上 còn mang nghĩa "trong / về": 书上说 (trong sách nói), 网上 (trên mạng), 世界上 (trên thế giới).
• Phương vị từ có thể đứng một mình làm chủ ngữ khi đã rõ ngữ cảnh: 里面有人吗？ 前面是银行。

Ví dụ

• 我的钱包在书包里。— Ví của tôi ở trong cặp.
• 猫在椅子下面睡觉。— Con mèo ngủ dưới ghế.
• 银行在医院旁边，很好找。— Ngân hàng ở cạnh bệnh viện, rất dễ tìm.
• 老师站在教室前面。— Cô giáo đứng ở phía trước lớp.
• 公司后面有一个小公园。— Phía sau công ty có một công viên nhỏ.
• 他在中国学习，不在越南。— Anh ấy học ở Trung Quốc, không ở Việt Nam.

3. 离 chỉ khoảng cách

Cấu trúc

Cách dùng

• 离 (lí, ly) nghĩa là "cách": đứng giữa hai địa điểm, sau đó là 远 / 近 hoặc con số (公里 km, 米 m). Không dùng 从 ở đây: ✗ 我家从公司很近.
• Hỏi khoảng cách bằng 多远 (duō yuǎn), trả lời bằng 很近 / 不远 / 有 + số.
• 远 / 近 là tính từ nên vẫn cần 很 / 不 / 太: 很远, 不远, 太远了 (xem lại Unit 3).
• 离 cũng dùng cho thời gian: 离考试还有三天 (còn ba ngày nữa là thi).
• Khi nói thời gian đi lại, chuyển sang 从…到… (phần 4): 从我家到公司要二十分钟.

Ví dụ

• 超市离我家很近，走路五分钟。— Siêu thị cách nhà tôi rất gần, đi bộ năm phút.
• 河内离胡志明市很远，一千七百公里。— Hà Nội cách TP. Hồ Chí Minh rất xa, 1700 km.
• 你们公司离地铁站多远？有五百米。— Công ty bạn cách ga tàu điện ngầm bao xa? Năm trăm mét.
• 我的学校离这儿不远。— Trường tôi cách đây không xa.
• 离开会还有十分钟。— Còn mười phút nữa là họp.

4. 从…到…

Cấu trúc

Cách dùng

• 从 (cóng, tùng) là "từ", 到 (dào, đáo) là "đến"; cả cụm 从…到… đứng trước động từ hoặc trước 要 + thời lượng.
• Dùng cho nơi chốn (从河内到北京), thời gian (从星期一到星期五), và cả thứ tự (从一到十).
• 从 + nơi + 来 / 去 nói xuất phát điểm: 你从哪儿来？ 我从越南来。 Câu nhấn mạnh thường dùng 是…的: 他是从北京来的。
• 到 đứng một mình là động từ "đến": 火车到了, 到公司以后给我打电话.
• Không lẫn 从 với 离: 离 đi với 远 / 近, 从 đi với 到 / 来 / 去.

Ví dụ

• 从我家到公司骑摩托车要三十分钟。— Từ nhà tôi đến công ty đi xe máy mất ba mươi phút.
• 请问，从这儿到机场怎么走？— Xin hỏi, từ đây đến sân bay đi thế nào?
• 我们从星期一到星期五上班，周末休息。— Chúng tôi làm việc từ thứ Hai đến thứ Sáu, cuối tuần nghỉ.
• 你从哪儿来？我从胡志明市来。— Bạn từ đâu đến? Tôi từ TP. Hồ Chí Minh đến.
• 老板是从北京来的。— Sếp đến từ Bắc Kinh.
• 从河内到北京，坐飞机要三个小时。— Từ Hà Nội đến Bắc Kinh bay mất ba tiếng.

Lỗi thường gặp

• ✗ 我工作在河内。 → ✓ 我在河内工作。 — 在 + nơi chốn đứng trước động từ.
• ✗ 手机在上桌子。 → ✓ 手机在桌子上。 — phương vị từ đứng sau danh từ.
• ✗ 他在中国里学习。 → ✓ 他在中国学习。 — tên nước, địa danh không thêm 里.
• ✗ 桌子上在一本书。 → ✓ 桌子上有一本书。 — nơi + 有 + vật; vật + 在 + nơi.
• ✗ 我家从公司很近。 → ✓ 我家离公司很近。 — khoảng cách dùng 离.
• ✗ 公司离火车站多少远？ → ✓ 公司离火车站多远？ — hỏi khoảng cách là 多远.
• ✗ 离我家到公司要二十分钟。 → ✓ 从我家到公司要二十分钟。 — hành trình "từ… đến…" dùng 从…到.
• ✗ 我家离公司远。 → ✓ 我家离公司很远。 — tính từ 远 / 近 cần 很 / 不.

Tóm tắt nhanh

• 在 + nơi chốn đứng trước động từ: 我在公司工作; phủ định 不在; hỏi 在哪儿; "ở đâu có gì" dùng 有.
• Phương vị từ đứng sau danh từ: 桌子上, 书包里, 银行旁边, 学校前面, 公司后面; địa danh và 家 / 学校 / 公司 không thêm 里.
• 离 = cách: A 离 B 很近 / 很远 / 有 + số; hỏi bằng 多远; 远 / 近 cần 很 / 不.
• 从 A 到 B = từ A đến B (nơi chốn, thời gian), đứng trước động từ; 从 + nơi + 来 / 去; 到 một mình = đến.
• 离 nói khoảng cách, 从…到 nói hành trình và thời lượng.